خورشید رهنُمای؛ پژوهشی در زندگانی و سیرۀ امام هادی علیه‌السلام

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، عباسیان با کینه‌توزی علیه اهل بیت علیهم‌السلام، عرصه را هر روز بر آنان تنگ‌تر کرده و با زندان، تبعید و تحت مراقبت‌قراردادن امامان تلاش کردند تشنگان زلال دانش و بینش را از دریای بی‌کران وجود آنان دور نگاه دارند. دوران ۳۳ سالۀ امامت امام هادی علیه‌السلام شاهد تلاش‌های گسترده و مبارزات خستگی‌ناپذیر ایشان در عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی است.

کتاب حاضر که پژوهشی در زندگانی و سیرۀ امام هادی علیه‌السلام است در هفت فصل نوشته شده است. فصل اول با عنوان «روزنه‌ای به‌سوی آفتاب» به ولادت، شهادت، القاب، خانواده و زندگی حضرت می‌پردازد. «ویژگی‌های اخلاقی» عنوان فصل دوم کتاب است که خصوصیت‌های گوناگون امام مانند عبادت، دانش، مهربانی، بردباری و... را شرح می‌دهد. فصل سوم «مبارزات فرهنگی امام هادی (علیه‌السلام)» نام دارد که از مبارزه با گروه‌های منحرف عقیدتی تا بسترسازی فرهنگ انتظار را شامل می‌شود. نام فصل بعدی «مبارزات سیاسی امام هادی (علیه‌السلام)» نام دارد که ضمن تشریح اوضاع سیاسی ـ اجتماعی عصر حضرت (مانند اوضاع داخلی دولت عباسی و پیدایش نهضت علویان)، شیوه‌های مبارزاتی حضرت را در زیرسؤال‌بردن مشروعیت حکومت عباسیان، مبارزه با فقیهان درباری، نفوذ عاطفی در برخی درباریان و تقویت پایگاه‌های مردمی بیان می‌کند. در فصل پنجم که «تبعید امام هادی (علیه‌السلام)» است به چالش‌های فراروی عباسیان، تبعید امام، واکنش مردم، توطئه‌ها علیه حضرت، قتل متوکل و... پرداخته شده است. «شهادت امام هادی (علیه‌السلام)» عنوان فصل ششم کتاب است که به موضوعات مختلفی ازجمله جنایت عباسیان در شهادت حضرت، بازتاب شهادت امام، مراسم تشییع و خاک‌سپاری و زیارت‌نامۀ امام هادی می‌پردازد. در فصل پایانی کتاب که «گلبرگی از آفتاب» نام‌گذاری شده است گزیده‌ای از سخنان و سیره و کرامات حضرت مانند جایگاه اطاعت از خدا، انتقادپذیری، برداشت نیکو از نعمت‌ها، عزم و اراده، نتیجۀ صلۀ رحم، خیرخواهی، پیش‌گویی و... آمده است.

«بالاخره در نبرد بین امام هادی علیه‌السلام و خلفایی که در زمان ایشان بودند، آن کس که ظاهراً و باطناً پیروز شد، حضرت هادی علیه‌السلام بود؛ این باید در همۀ بیانات و اظهارات ما مورد نظر باشد». این بخشی از بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی است که کتاب با آن شروع می‌شود.

در صفحۀ ۱۴۱ کتاب در قسمت خیرخواهی که به سیرۀ حضرت می‌پردازد آمده است:

مردی برای امام هادی علیه‌السلام کاری انجام داده بود و قرار بود به ازای آن، چهارصد درهم از امام دریافت کند. به دوست خود گفته بود: «دویست درهم از این پول را پارچه‌ای می‌خرم و دویست درهم باقی‌مانده را خرما می‌خرم تا از آن شراب درست کنم». دوستش می‌گوید: «من با شنیدن این سخن از او روی برگرداندم». در این هنگام، امام هادی علیه‌السلام رسید و درحالی‌که خشمگین بود، از مرکبش پیاده شد و فرمود: «مقبل، به اندرونی برو و چهارصد درهم بیاور و به ملعون بده و به او بگو این حق توست؛ با دویست درهم آن، پارچه بخر و برای تصمیمی که درباره باقی‌مانده آن گرفته‌ای، از خدا بترس».

مقبل می‌گوید: «من پول‌ها را به او دادم و پیام امام را به وی رساندم. او گریست و گفت: به خدا سوگند که هیچ‌گاه شراب ننوشیده‌ام و سرور تو این را می‌داند». بدین‌گونه، امام شخصی را از ارتکاب گناه بازداشت.

این کتاب را حجت‌الاسلام والمسلمین ابوالفضل هادی‌منش پژوهشگر علوم دینی به رشتۀ تحریر درآورده و انتشارات بهار دل‌ها چاپ نخست آن را در سال ۱۳۹۲ در ۱۵۸ صفحه روانۀ بازار نشر کرده است.

زندگی حضرت معصومه علیها السلام

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، کودکان به‌ویژه دختران به الگویی مناسب نیاز دارند تا از همان ابتدا در شکل‌گیری رفتارشان اثرگذار باشد. حضرت معصومه علیها السلام از نیکوترین سرمشق‌های دینی برای فرزندان ما به‌شمار می‌روند. آشنایی بچه‌ها با زندگی آن حضرت، بهترین راهی است که می‌تواند آنها را از شیوه‌های رفتاری و سلوک زندگی ایشان آگاه سازد. کتاب پیش رو توانسته است با رعایت ویژگی‌های بصری و زبانی موردنیاز کودکان سهم مهمی در این مسیر داشته باشد و کار والدین دغدغه‌مند را در تربیت دینی فرزندان خود آسان سازد.

کتاب «زندگی حضرت معصومه علیها السلام» اثری خواندنی و جذاب برای کودکان است. این کتاب اثری مصور و رنگی است که در ۱۱ بخش کوتاه، زندگی حضرت از تولد تا رحلت را به زبانی ساده همراه با تصایری زیبا برای کودکان روایت می‌کند. عناوین کتاب از این قرار است: گلی در مدینه؛ فاطمه؛ شش سالگی؛ چهار سالِ سخت؛ معصومه؛ بانوی دانا؛ سفر برادر؛ به دنبال برادر؛ شهرِ دوستان؛ یک گل و هزار پروانه؛ به‌سوی آسمان.

در صفحۀ ۲۲ کتاب، داستان ورود حضرت به قم با عنوان «یک گل و هزار پروانه» آمده است که آن را با هم می‌خوانیم:

فاطمه معصومه علیها السلام و همراهان روز بیست‌وسوم ربیع‌الاول کنار قم رسیدند.

خبرِ رسیدن او مثل نسیم بهار، در شهر پیچید.

همه شادی‌کنان به‌سوی دروازۀ شهر دویدند.

آن‌ها با خوشحالی به هم می‌گفتند:

مژده مژده! فاطمه معصومه علیها السلام آمده!

دخترِ امام کاظم آمده!

همه دور شتر او حلقه زدند.

موسی بن خزرج که از دوستان اهل بیت علیهم‌السلام بود، جلو دوید و افسار شتر را در دست گرفت و فاطمه معصومه علیها السلام و همراهانش را به خانۀ خودش برد.

خالق این کتاب حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمد مهاجرانی (متولد سال ۱۳۴۸ در اراک) از نویسندگان و شاعران آیینی کودک است. ایشان آثار متعددی را در حوزه‌های سیرۀ پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله علیه و آله وسلم و اهل بیت علیهم‌السلام، اخلاق، عقاید، احکام، انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و ایران‌شناسی برای کودکان نوشته است. برخی از آثار ایشان عبارتند از: مجموعۀ پیامبر عزیز ما، مجموعۀ گل و پروانه، پنج شاخه گل، هدیه‌های خدا، دنیای ما چه زیباست، باغ سبز نماز، هدیه‌های انقلاب، خاطرات یک چپیه و سرزمین ایران سرزمین ایمان. کتاب زندگی حضرت معصومه علیها سلام را انتشارات کتابک در سال ۱۳۹۷ با تصویرگری معصومه حاجی‌وند در ۲۴ صفحه با قطع خشتی منتشر کرده و چاپ دوم آن را در سال ۱۳۹۸ روانه بازار نشر کرده است.

۱۰ قصه از زندگی امام هادی علیه‌السلام

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، امام علی‌النقی علیه‌السلام دهمین پیشوای شیعیان در مدینه به دنیا آمد. دوران امامت آن حضرت با خلافت متوکل از ستمگرترین خلفای عباسی هم‌زمان بود. والی مدینه و متوکل که از محبوبیت امام نگران بودند، آن حضرت را به سامرا آوردند تا بتوانند ایشان را زیرنظر بگیرند.

این کتاب ۱۰ قصه از زندگی امام هادی علیه‌السلام را در دوران سکونت در عراق روایت می‌کند که با قلمی شیوا و روان و تصویرگری زیبای خانم بهار اخوان، توانسته است مجموعه‌ای خواندنی را برای کودکان فراهم آورد. در این کتاب با ویژگی‌های اخلاقی حضرت، نحوۀ رسیدگی به مشکلات مردم، سیرۀ زندگی آن امام و انواع کینه‌ها و دشمنی‌های متوکل عباسی با امام هادی علیه‌السلام آشنا می‌شویم.

عناوین قصه‌های کتاب از این قرار است: سپاه باشکوه؛ زخم فرزند، نذر مادر؛ زن دروغ‌گو و شیرهای درنده؛ نگین گران‌بها؛ طلبکار؛ پرده و نسیم؛ مرد خوشبخت؛ در جست‌وجوی خانۀ دوست؛ اگر خدا بخواهد؛ دشمن مهربانی.

بخشی از فصل ششم کتاب را با نام «پرده و نسیم» را با هم می‌خوانیم:

متوکل هر بار از نتیجۀ توطئه‌های خود بر ضد امام خشمگین می‌شد و خودش را ملامت می‌کرد. زیرا با آن کارها باعث بیشترشدن قدرت و احترام امام نزد مردم می‌شد. وقتی چنین وضعیتی پیش می‌آمد، او برای جبران کارهای خطای خود دوباره سعی می‌کرد که محبت‌های ظاهری خود را به امام بیشتر کند تا بلکه آبروی از دست رفته‌اش را دوباره به‌دست آورد. در این مهمانی‌ها، او بارها دیده بود و شنیده بود که نگهبان‌ها و خدمتکارهای کاخ، آن اندازه که به امام احترام می‌کنند، به خود او احترام نمی‌گذارند...

متوکل پرسید: «چاره چیست؟ چه می‌توانم بکنم؟» آن مرد گفت: «دستور بدهید، خدمتکارها ...». ادامۀ داستان را می‌توانید از صفحۀ ۷۱ به بعد مطالعه کنید.

جعفر ابراهیمی، نویسندۀ کتاب، سال ۱۳۳۰ در استان اردبیل به دنیا آمد. وی از سال ۱۳۵۸ فعالیت خود را در حوزۀ ادبیات کودک و نوجوان آغاز کرد. ایشان تاکنون بیش از ۱۵۰ کتاب تألیف کرده است. برخی از آثار ایشان که برگزیدۀ جوایز معتبری ازجمله کتاب سال، جایزۀ بزرگ کانون و کتاب برگزیدۀ شورای کودک بوده‌اند، عبارتند از: یک سنگ و یک دوست، آواز پوپک، آسمان ابری نیست، خورشیدی اینجا خورشیدی آنجا. کتاب حاضر از مجموعه کتاب‌های بنفشه است که انتشارات قدیانی آن را در سال ۱۳۹۴ منتشر کرده است.

گنبد خورشید

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، کار ادبی برای کودکان و انتقال مفاهیم به آنها ظرایف خاصی دارد. زبان صمیمی، دوری از تکلف و پیچیدگی، توجه به احساسات و دنیای کودکانه برخی از نکاتی است که باید در خلق اثر ادبی ویژۀ کودکان به آن دقت کرد. کتاب گنبد خورشید مجموعه‌ای از شعرهای کودکانه با موضوع امام رضا علیه‌السلام است که با زبانی ساده و بیانی عاطفی به جنبه‌های مختلفی از زیارت امام هشتم برای کودکان مانند جشن میلاد، نذری شله زرد، کفشداری و نقاره‌خانه‌ها حرم، سوغاتی زیارت و... پرداخته است.

کتاب دارای ۱۱ شعر با این عناوین است: جشن تولد، نذر، خادم پیر، یک حس شاعرانه، فوارۀ خوشبخت، یک ساک پروانه، شفا، قاصدک در باد، فرش حرم، هواپیما و نقاشی.

در صفحۀ ۱۲ کتاب شعر «یک ساک پروانه» با موضوع سوغاتی زیارتی پدر برای فرزندش آمده است که در ادامه آن را با هم می‌خوانیم:

بابا که مشهد بود

برگشته است امشب

داریم از خنده

صد غنچه روی لب

او با خود آورده

یک ساک، پروانه

سوغاتی و شادی

پخش است در خانه

امشب به من بابا

یک آسمان داده

چون هست سوغاتم

تسبیح و سجاده

معصومه مهری قهفرخی، شاعر کتاب، متولد استان چهارمحال و بختیاری است که از دهۀ هفتاد نوشتن و سرودن شعر را آغاز کرد. برخی آثار وی عبارتند از: خنده پر، پرنده پر: مجموعه شعر کودک (دفاع مقدس )؛ و سیب سهم خداست...؛ بغض‌های من پرنده می‌شوند: مجموعه شعر نوجوان رضوی. مجموعه شعر کودک گنبد خورشید را بنیاد فرهنگی امام رضا علیه‌السلام در سال ۱۳۹۵ در ۲۳ صفحه منتشر کرده و چاپ دوم اثر را انتشارات علیون در سال ۱۳۹۸ روانۀ بازار کتاب کرده است.

نشانه‌ها؛ قصه‌هایی از زندگی امام رضا علیه‌السلام

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، همۀ ما علاقمندیم با شیوۀ زندگی امام رضا علیه‌السلام بیشتر انس پیدا کنیم و بتوانیم فرزندان خود را هم با سیره و زندگی آن حضرت آشنا کنیم. انتقال مفاهیم دینی و توصیه‌های ائمه علیهم‌السلام به کودکان و نوجوانان شیوه‌ای خاص و جذاب را طلب می‌کند که کشش و پذیرش لازم را در این گروه از مخاطبان ایجاد کند. داستان این امکان را فراهم آورده است تا با زبانی شیوا و مناسب، خواننده را با خود همراه کند. کتاب نشانه‌ها اثری مصور و راوی قصه‌هایی از زندگی امام هشتم است که مخاطب نوجوان را با خصوصیات اخلاقی و فضائل آن حضرت بیشتر آشنا می‌کند.  

کتاب در هفت فصل تهیه شده است: نشانه‌ها، غیبت، انفاق، هجده عدد خرما، مردان حبشی، ولیعهدی و درد دندان. نویسندۀ خوش ذوق کتاب، این اثر را به زبان داستان نگاشته است و هر فصل را از زبان یکی از شخصیت‌های حاضر در دوران امام رضا علیه‌السلام روایت می‌کند. مانند فصل اول به روایت حسین‌بن‌عمرو، فصل دوم به روایت یونس‌بن‌عبدالرحمن بصره‌ای و...

در صفحۀ ۲۱ داستانی از سیرۀ حضرت به نقل از سلیمان‌بن‌جعفر با موضوع «انفاق» آمده است که بخش‌هایی از آن را با هم می‌خوانیم:

برای نماز عصر عازم مسجدالنبی بودیم. در بین راه، پیرمرد گدایی از ما کمک خواست. هر دو بی‌تفاوت از کنارش گذشتیم؛ اما هنوز صدایش را می‌شنیدیم که در حق انفاق‌کنندگان دعا می‌کرد. ... ناگهان دست دوستم را گرفتم و از او خواستم بایستد. بعد به طرف مرد گدا برگشتیم. دست به جیب بردم، درهمی بیرون آوردم و به دست مرد گدا دادم و گفتم این پول را به تو می‌دهم تا در حق من دعا کنی. ...

در بین راه خوشحال بودم که با این کار، نظر دوستم را به خود جلب کرده‌ام. او همیشه فکر می‌کرد که من آدم خسیسی هستم و به دیگران کمک نمی‌کنم. رو به او کردم و پرسیدم: تو چرا به این پیرمرد بیچاره کمک نکردی؟! دوستم گفت: چون به اندازۀ کافی پول نداشتم. تازه اگر هم داشتم، به‌گونه‌ای کمک می‌کردم که در انظار عموم نباشد. گفتم: چه فرقی می‌کند در کجا باشد؟ اتفاقاً باید در انظار عموم باشد تا دیگران ببینند و یاد بگیرند انفاق کنند! دوستم گفت: من از حضرت امام رضا علیه‌السلام شنیدم که توصیه می‌کردند انفاق تا حد امکان، پنهانی باشد و تنها برای رضای خدا.

ابراهیم حسن بیگی این کتاب را نوشته است. وی که از نویسندگان فعال کشور به‌شمار می‌رود در سال ۱۳۳۶ در بندر ترکمن به دنیا آمد. او با بیش از ۱۴۰ عنوان کتاب در موضوعات دینی، انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و حوزۀ کودک و نوجوان از نویسندگان پرکار کشور محسوب می‌شود. آثار وی به زبان‌های دیگر نیز ترجمه شده و توانسته است جوایز مختلفی ازجمله جایزۀ جهانی کتاب سال را به‌دست آورد. کتاب نشانه‌ها را انتشارات به نشر در ۵۹ صفحه منتشر کرده است. این کتاب تا سال ۱۳۹۸ به چاپ چهارم رسیده است.

مژدۀ گل؛ داستان‌هایی از زندگی امام هادی علیه‌السلام

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، زبان داستان از بهترین شیوه‌های آشنایی کودکان و نوجوانان با زندگی و سیرۀ اهل بیت علیهم‌السلام است. مجموعۀ چهارده‌جلدی مژدۀ گل داستان‌هایی را از زندگی چهارده معصوم علیهم‌السلام برای گروه سنی کودک و نوجوان روایت می‌کند. امام هادی علیه‌السلام دهمین امام شیعیان در سال ۲۱۲ ه.ق در مدینه به دنیا آمد. پدر و مادر بزرگوارشان امام جواد علیه‌السلام و سمانه بودند. امام هادی علیه‌السلام در هشت سالگی به امامت و در ۴۱ سالگی به شهادت رسید.

کتاب پیش‌رو ۱۰ داستان از زندگی این امام بزرگوار را روایت می‌کند. نثر کتاب بسیار ساده و روان است و تصویرگری‌های زیبای خانم زهره پرهیزگاری آن را به کتاب داستانی جذاب از زندگی امام دهم برای کودکان تبدیل کرده است.

عناوین داستان‌های کتاب از این قرار است: مردانِ کار، خوبی‌های گل، دیگر تکرار نکن، دانشمند، باران تگرگ، یونس نقاش، پیشنهاد امام علیه‌السلام، دعا، حسادت و نعمت‌های خدا.

در صفحۀ ۲۱ کتاب که داستان «یونس نقاش» آمده است، می‌خوانیم:

تَق تَق، تَق تَق... یکی تند تند در می‌زد. انگار عجله داشت!

خدمت‌کار به امام هادی علیه‌السلام نگاه کرد: «یعنی کیست که اینجوری در می‌زند؟»

دوباره تَق تَق صدای در بلند شد. خدمت‌کار فوری رفت و در را باز کرد. یونس نقاش بود. از زمانی که امام هادی علیه‌السلام از مدینه به سامرا تبعید شده بود، به دیدن امام می‌آمد و اگر کاری بود، برایش انجام می‌داد. یونس عرق کرده بود. خیلی نگران و ناراحت بود. از ترس صدایش می‌لرزید: «آقا کجاست؟ می‌خواهم آقا را ببینم.» ...

ـ مولای من! بدبخت شدم. دیگر نمی‌توانم این‌جا بمانم. ...

ـ چرا یونس؟ چه شده؟

ـ آقا اتفاق بدی برایم افتاده. چند روز پیش، فرماندۀ سپاه خلیفه «موسی بن بغا»، نگین بسیار گران‌قیمتی را پیش من آورد تا آن را بتراشم و انگشتر درست کنم؛ اما امروز موقع تراشیدن، نگین شکست و درست دو تکیه شد. می‌بینی آقا به چه بدبختی بزرگی گرفتار شدم! آخر من چطور قیمت آن نگین گران‌قیمت را بپردازم؟

اگر می‌خواهید ادامۀ داستان و راهنمایی امام را بدانید داستان یونس نقاش را در کتاب بخوانید.

محمود پوروهاب، نویسندۀ کتاب، از شاعران و داستان‌نویسان پرکار حوزۀ کودک و نوجوان محسوب می‌شود. وی سال ۱۳۴۰ در شهرستان رودسر به‌دنیا آمد و از سال ۱۳۶۹ وارد عرصۀ ادبیات کودک و نوجوان شد. او با بیشتر نشریات کودک و نوجوان ازجمله سلام بچه‌ها همکاری داشته است. پوروهاب تلاش داشته است موضوعات مذهبی، ادبی و تاریخی ایران و اسلام را با ساده‌ترین جمله‌ها برای مخاطبان خود بیان کند. با تو هوا خوب است، اشک شادی، قصۀ مرد تنبل، آن آقای مهربان و خروس پَر طلایی برخی از آثار وی به‌شمار می‌روند. کتاب حاضر را انتشارات کتاب جمکران سال ۱۳۹۶ در ۴۱ صفحه منتشر کرده و تا زمستان ۱۳۹۸ به چاپ چهارم رسیده است.

ستارۀ من؛ چهل قصه از زندگی امام رضا علیه‌السلام

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، ایران چندین قرن است که میزبان مزار شریف امام رضا علیه‌السلام است. سفر مشهد و زیارت حرم امام هشتم خاطرۀ مشترک اکثر بچه‌های ایران‌زمین است؛ با مدرسه، با دوستان، با بسیج مسجد و... این سفر معنوی را تجربه کرده‌ایم. معلمان، مربیان پرورشی و بزرگترهایِ سفر همواره می‌خواستند در کنار زیارت، بچه‌ها را با زندگی امام رضا علیه‌السلام آشنا کنند. این کتاب منبع بسیار خوبی برای آنهاست تا با زبانِ جذابِ داستان، بخش‌هایی از زندگی آن امام را برای بچه‌ها روایت کنند.

نویسندۀ کتاب این قصه‌ها را از ۱۴ منبع معتبر استخراج کرده و به زبانی گویا برای مخاطب نوجوان نگاشته است. نام کتاب «ستارۀ من» نیز براساس روایتی از امام رضا علیه‌السلام انتخاب شده است.

برخی از عناوین چهل قصۀ کتاب بدین شرح است: همه در انتظار، شانۀ امام، قطره‌های باران، لانۀ گنجشک، ماهی کوچک، شکوفه‌های سیب، رؤیای شیرین، تُنگ نقره‌ای، تبسم بر لب و کنار پنجره.

بخشی از داستان «شکوفه‌های سیب» از صفحۀ ۵۵ کتاب را با هم می‌خوانیم:

بهار از راه رسیده بود؛ اما درخت سیب هنوز شکوفه نداده بود. مرد چندبار خاک باغچه را زیرورو کرد. او شبی خواب دید که: از پنجره به حیاط خانه نگاه می‌کند. ناگهان شاخه‌های درخت سیب، شکوفه باران می‌شوند. او با خرسندی به حیاط می‌دود، پابرهنه و باعجله.

بوی شکوفه‌ها، او را چنان مست کرد که از خواب برخاست. چند لحظه، هاج و واج ماند و با خود اندیشید: «معنای این خواب چیست؟»

در همین فکر بود که صدای درِ اتاق را شنید. سرش را چرخاند و همسرش را دید که با خوشحالی می‌گوید: «امرور علی‌بن‌موسی‌الرضا می‌خواهد به قم وارد شود!»

انتشارات به‌نشر کتاب ستارۀ من را در ۱۱۸ صفحه به قلم ناصر نادری و تصویرگری اسماعیل چشرخ در سال ۱۳۹۷ منتشر کرده است. این کتاب تا سال ۱۳۹۸ به چاپ سوم رسیده است. نویسندۀ کتاب متولد سال ۱۳۴۶ و دارای مدرک کارشناسی ارشد فلسفه و حکمت اسلامی است که آثار متعددی به‌خصوص برای کودکان به رشتۀ تحریر در آورده است. از کتاب‌های وی می‌توان به این آثار اشاره کرد: برکۀ آفتاب، آواز گنجشک‌ها، بوی سیب، پنجره‌های آسمانی (زندگی پیامبران در قرآن) و پرسش‌های من دربارۀ خدا.

پرسش‌ها و پاسخ‌های دانشجویی؛ امام رضا علیه‌السلام (تاریخ و سیره)

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، «سؤال» همواره در ذهن انسان وجود داشته است و پرسش‌گری پدیده‌ای است که پیشرفت دانش بشری را به‌همراه داشته است. پویایی جامعه در گرو پرسش‌های حقیقت‌طلبانه و پاسخ‌های خردورزانه است. پاسخ‌گویی صبورانه دربرابر سؤال‌های دینی جوانان، ضمن افزایش اطلاعات آنها می‌تواند زمینۀ شبهه‌ها را نیز از بین ببرد.

در هفتادوچهارمین دفتر از مجموعه پرسش‌ها و پاسخ‌های دانشجویی که ویژۀ تاریخ و سیرۀ حضرت امام رضا علیه‌السلام منتشر شده است به ۸۴ پرسش از زندگی حضرت پاسخ داده شده می‌شود. این کتاب در شش فصل تدوین شده است: فصل اول «شخصیت امام رضا (علیه‌السلام)»، فصل دوم «سیرت امام رضا (علیه‌السلام)»، فصل سوم «باورها از نگاه امام رضا (علیه‌السلام)»، فصل چهارم «رفتارها از نگاه امام رضا (علیه‌السلام)»، فصل پنجم «احکام از نگاه امام رضا (علیه‌السلام)» و فصل ششم «پیام‌های امام رضا (علیه‌السلام)». در فصل نخست با موضوعات مختلفی ازجمله ولادت، کنیه، علت و شیوۀ شهادت و روزشمار زندگی حضرت آشنا می‌شویم. فصل دوم به موضوعاتی همچون معاشرت کریمانه، جایگاه علمی، اُنس با قرآن و راز پذیرش ولایتعهدی می‌پردازد. در فصل سوم، توحید، نبوت، عدل، امامت، جایگاه عترت، وقت ظهور و... بیان می‌شود. توکل، یادگیری معارف، ملاک ارزش‌گذاری و نیکی به والدین ازجمله موضوعاتی است که در فصل چهارم به آنها پرداخته می‌شود. حلال و حرام الهی، حکمت نماز، چرایی وضو، حکمت حج و احکام دیگر نیز موضوعات فصل پنجم را شامل می‌شود. فصل ششم نیز به پیام‌های حضرت اشاره دارد.

در صفحۀ ۳۷ کتاب با موضوع معاشرت کریمانه چنین آمده است:

حضرت رضا علیه‌السلام در برخورد با دیگران چه سبکی داشتند؟ از اخلاق کریمانۀ آن بزرگوار یاد کنید.

نوع برخورد و معاشرت پسندیدۀ امام به‌گونه‌ای بود که بدون استثنا، در دل‌های مردم نفوذ فراوان داشتند. همواره متبسم و خوش‌رو بودند و می‌فرمودند: «عیسی علیه‌السلام می‌گریست و می‌خندید؛ ولیکن یحیی علیه‌السلام می‌گریست و نمی‌خندید. سیرۀ عیسی علیه‌السلام نیکوتر است».

امام در معاشرت نیکو، سرآمد و مثال‌زدنی بودند. ابراهیم‌بن‌عباس می‌گفت: «امام رضا علیه‌السلام با سخن هرگز به هیچ‌کس جفا نکرد و کلام کسی را نبرید تا مگر شخص از گفتن بازایستد. حاجتی را که می‌توانست برآورده سازد، رد نمی‌کرد. پاهایش را دراز نمی‌کرد و هرگز روبه‌روی کسی که نشسته بود، تکیه نمی‌داد و هیچ‌کس از غلامان و خادمان خود را دشنام نمی‌داد. هرگز آب دهان بر زمین نمی‌افکند و در خنده‌اش قهقهه نمی‌زد؛ بلکه تبسم می‌نمود».

این کتاب در ادارۀ مشاوره و پاسخ پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه تهیه و تنظیم شده و محقق ارجمند حجت‌الاسلام والمسلمین محمدباقر پورامینی مسئولیت پاسخ‌دهی به سؤال‌های این اثر را برعهده داشته و دفتر نشر معارف در سال ۱۳۹۷ آن را منتشر کرده است.

حکمت‌های نقوی؛ ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام هادی علیه‌السلام

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، سخنان بزرگان بهترین توشه برای زندگی دنیوی و اخروی است. ناب‌ترین حکمت‌ها را می‌توان در کلام پیشوایان دینی یافت. بهره‌گیری از میراث معنوی که از اهل بیت علیهم‌السلام برای ما به یادگار مانده است، ضامن سعادت انسان‌هاست.

خفقان حاکم در دوران امام هادی علیه‌السلام، محدودیت‌هایی را نسبت به آن امام و شیعیان حضرت به‌همراه داشت و سبب شد احادیث کمتری از آن حضرت در مقایسه با سایر امامان در دست آیندگان باشد. در عین حال، احادیثی که از آن حضرت به ما رسیده است، گنجینه‌ای غنی از معارف الهی محسوب می‌شود.

کتاب حاضر سیزدهمین کتاب از سلسله کتاب‌های راه زندگی است که به ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام هادی علیه‌السلام اختصاص دارد. بنای نویسنده در این اثر، گزینش احادیثی کوتاه و اغلب اخلاقی و کاربردی بوده است تا هم به‌خاطرسپردن آنها آسان‌تر باشد و هم حجم کتاب زیاد نشود. این احادیث در چهل موضوع دسته‌بندی شده‌اند. تعدادی از موضوعات احادیث برگزیدۀ کتاب حکمت‌های نقوی از این قرار است: بازار دنیا، گوهر اطاعت از خدا، زیان خودپسندی، تربیت نفس، اخلاق عملی، انتقاد پذیری، معیار سنجش مردم، در آستانۀ مرگ و آخرت‌گرایی.

در ص ۲۶ و ۲۷ کتاب ذیل عنوان «خوبی، جواب خوبی» آمده است:

«هر کس دوستی و نظر خود را برای تو هزینه کند، تو هم فرمانبرداری خود را برای او خرج نما» (تحف‌العقول، ص ۴۸۳). در مَثَل‌ها آمده است: برای کسی بمیر که برایت تب کند. یعنی میزان تلاش و خدمت و گذشت و فداکاری انسان نسبت به دیگری، باید متناسب با محبت و صداقت او باشد. اگر کسی منافقانه اظهار دوستی کند، نباید ساده‌لوحی کرد و اسرار خود را به او گفت و با او طرح دوستی ریخت. سعدی می‌گوید: «دنیا خوش است و مال عزیز است و تن شریف * لیکن رفیق، بر همه چیزی مقدم است». البته رفیقی که همدل و صادق و خیرخواه باشد. مفهوم سخن امام هادی علیه‌السلام این است که اگر کسی هم نسبت به تو محبت و مهرورزی داشت، هم فکر و نظر خود را دربارۀ تو و به سود تو به کار گرفت و با تو همفکر و همدل بود، قدر این دوستی را بدان، تو هم در خدمت و اطاعت او باش و با او در ستیز و مخالفت وارد مشو.

حجت‌الاسلام والمسلمین جواد محدثی، نویسندۀ کتاب، متولد سال ۱۳۳۱ شهرستان سراب و از چهره‌های فرهنگی حوزوی محسوب می‌شود که آثار متعددی از ایشان منتشر شده است مانند آشنایی با اسوه‌ها، آشنایی با علوم قرآن، اخلاق معاشرت، فرهنگ عاشورا و تاریخ سیاسی ائمه. مؤسسۀ به‌نشر این اثر استاد را برای نخستین بار در سال ۱۳۹۰ در ۹۲ صفحه منتشر کرد که تا سال ۱۳۹۸ به چاپ چهارم رسیده است.

شاهچراغ علیه‌السلام

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور،  زوایای پنهان بی‌شماری در زندگی امامزادگان سلام‌الله علیهم اجمعین وجود دارد که ناشی از شرایط سیاسی و اجتماعی دورانی است که در آن می‌زیسته‌اند. چنانچه این دوران به‌درستی تبیین شود، ازطرفی معرفت جامعه را به حقایق و منزلت آن بزرگواران افزایش می‌دهد و از طرف دیگر، ابعاد نوینی از تاریخ زندگانی ائمۀ اطهار علیهم‌السلام را آشکار می‌کند. زندگانی احمدبن‌موسی علیه‌السلام یکی از آنهاست.

این کتاب از مجموعه کتاب‌های «از ایران چه می‌دانم؟» است که زندگی و زمانۀ حضرت شاهچراغ علیه‌السلام را براساس منابع متعدد بررسی کرده است. کتاب حاضر در پنج فصل با عناوین «فارس در پیوند با اسلام»، «زندگی و زمانۀ احمدبن‌موسی علیه‌السلام پیش از ورود به ایران»، «امامت در میان فرزندان امام موسی کاظم علیه‌السلام»، «هجرت امامزادگان به ایران» و «آرامگاه احمدبن‌موسی علیه‌السلام در شیراز» تدوین شده است. فصل نخست، به موضوعات ایرانیانِ یکتاپرست، سلمان فارسی و گزینش اسلام و گسترش اسلام در ایران می‌پردازد. نسب و فضائل احمدبن‌موسی علیه‌السلام و قیام ابوالسرایا ازجمله موضوعات فصل دوم کتاب است. فصل سوم به موضوعاتی از این دست اشاره دارد: علل جانبداری از امامت احمدبن‌موسی علیه‌السلام و ولایتعهدی امام رضا علیه‌السلام. در فصل بعدی علل هجرت احمدبن‌موسی علیه‌السلام به ایران، جغرافیای تاریخی فارس، قیام احمدبن‌موسی علیه‌السلام و برادرانش و... شرح داده شده است. موضوعات مدفن و تاریخ آرامگاه احمدبن‌موسی علیه‌السلام مباحث آخرین فصل کتاب را به خود اختصاص داده است.

در صفحۀ ۴۸ کتاب با عنوان علل هجرت احمدبن‌موسی علیه‌السلام به ایران چنین آمده است:

در اواخر قرن دوم و آغاز قرن سوم دلیل مهمی که می‌توان برای مهاجرت سادات و امامزادگان به ایران برشمرد، ورود امام رضا علیه‌السلام به ایران و ماجرای ولیعهدی در سال ۲۰۱ ق است. در میان سال‌های پس از ورود امام رضا علیه‌السلام به ایران تا شهادت ایشان، ما شاهد ورود سادات و امامزادگانی هستیم که از راه‌های مختلف و به شوق دیدن امام رضا علیه‌السلام به ایران مهاجرت کردند.

جلیل عرفان‌منش، نویسندۀ کتاب، متولد سال ۱۳۳۹ در شیراز و دارای مدرک دکتری پژوهش هنر است. نگارش فیلم‌نامه سینمایی روز موعود، سریال آفتاب و زمین، مستند داستانی روایت انقلاب، انیمیشن سینمایی پا به پای آفتاب و تألیف کتاب‌های با امام رضا علیه‌السلام از مدینه تا مرو و کوروش و بازیابی هویت ملی بخشی از فعالیت‌های وی به‌شمار می‌رود. کتاب «مهاجران موسوی» وی در هفتمین جشنوارۀ کتاب سال رضوی حائز رتبۀ دوم شد. کتاب شاهچراغ علیه‌السلام را دفتر پژوهش‌های فرهنگی در ۱۰۰ صفحه در سال ۱۳۹۲ منتشر و در سال ۱۳۹۸ تجدید چاپ کرده است.

ولادت حضرت معصومه سلام الله علیها و آغاز دهه کرامت

هر ساله به مناسبت دهه کرامت شعار سال و عناوین این 10 روز از سوی شورای هماهنگی بزرگداشت دهۀ کرامت کشور اعلام می‌شود. امسال نیز شعار «خدمت کریمانه؛ همدلی به رسم اهل‌بیت (علیهم‌السلام)» اعلام شده است.

عناوین روزهای اعلام شده به شرح زیر است:

سه‌شنبه 3 تیر/ اول ذی القعده: ولادت حضرت فاطمۀ معصومه سلام‌الله‌‌علیها: تکریم دختران نشان خانوادۀ فاطمی

چهارشنبه 4 تیر/ دوم ذی القعده: روز شهرداری و دهیاری: در شادی اهل‌بیت علیهم‌‌السلام شاد باشیم

پنجشنبه 5 تیر/ سوم ذی القعده: مدافعان سلامت رهروان ایثار و شهادت

جمعه 6 تیر/ چهارم ذی القعده: روز جهانی مبارزه با مواد مخدر: خانوادۀ مهدوی محور جامعۀ مهدوی

شنبه 7 تیر/ پنجم ذی القعده: روز تجلیل از امامزادگان و بقاع متبرکه و بزرگداشت حضرت صالح بن موسی الکاظم علیه‌السلام، شهادت آیت‌الله بهشتی و 72 نفر از یاران امام خمینی(ره): امامزادگان الگوی تمدن دینی و ولایت‌پذیری

یکشنبه 8 تیر/ ششم ذی القعده: روز بزرگداشت حضرت احمدبن موسی شاهچراغ علیه‌السلام: روز مبارزه با سلاح‌های شیمیایی و میکروبی: حضرت شاهچراغ علیه‌السلام اسوۀ عدالت و امین ولایت

دوشنبه 9 تیر/ هفتم ذی القعده: تشکل‌های مردمی جهادگران خدمت و سلامت

سه‌شنبه 10 تیر/ هشتم ذی القعده: روز صنعت و معدن، آزادسازی شهر مهران، بزرگداشت صائل تبریزی: رفاه و امید در سایۀ جهش تولید

چهارشنبه 11 تیر/ نهم ذی القعده: شهادت آیت‌الله صدوقی چهارمین شهید محراب: شهداء و علما الگوی تحقق گام دوم انقلاب

پنجشنبه 12 تیر/ دهم ذی القعده: حملۀ ددمنشانۀ آمریکا به هواپیمای مسافربری آمریکا، روز بزرگداشت علامه امینی(ره)، روز افشای حقوق بشر آمریکایی: خادم الرضا، شهید سلیمانی؛ الگوی خادمان اهل‌بیت (علیهم‌السلام)

جمعه 12 تیر/ یازدهم ذی القعده: سالروز ولادت امام رضا (علیه‌السلام): امام رضا (علیه‌السلام)؛ امام رأفت و مهربانی

امام رضا علیه‌السلام و ایران

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، سفر امام رضا علیه‌السلام به ایران از مهم‌ترین رخدادهای تاریخ کشور به‌شمار می‌رود. مأمون که پس از رویارویی با برادرش امین، جانشین هارون‌الرشید شد، با طراحی اهدافی هم‌سو با سیاست‌های خود از امام برای حضور در خراسان دعوت کرد. امام از پذیرش این دعوت اهدافی را دنبال می‌کردند که افشای سیاست‌های مأمون، برقراری پیوند با ایرانیان متمایل به تشیع، تبدیل خراسان به کانون تشیع و معرفی مبانی شیعه با استفاده از فرصت ولیعهدی ازجملۀ آنها بود. این کتاب به تشریح شرایط ایران در دورۀ خلافت عباسی و اتفاقات حضور امام در ایران می‌پردازد.

کتاب پنج فصل دارد. فصل اول با عنوان «ایران در دورۀ نخستین خلافت عباسی» از خلافت هارون‌الرشید تا خلاصه‌ای از وضعیت راه‌ها و جاده‌ها در زمان عباسیان را شرح می‌دهد. «اوضاع خراسان در آستانۀ ورود امام رضا علیه‌السلام به ایران» نام فصل دوم کتاب است که به اهمیت منطقۀ خراسان، نگاهی کوتاه به مشکلات هارون تا رسیدن به قدرت، برخورد نظامی امین و مأمون و نتایج آن و... می‌پردازد. فصل سوم «خلافت مأمون و قیام‌های علویان» نام دارد و به موضوعاتی همچون خلافت مأمون، قیام‌های علویان، موضع امام رضا علیه‌السلام در مقابل قیام‌های علویان و اقدامات مأمون برای رهایی از مشکلات اشاره دارد. در فصل چهارم با عنوان «ولایتعهدی امام رضا علیه‌السلام و بازتاب حضور ایشان در ایران» به انگیزه‌های مأمون از ولایتعهدی امام رضا علیه‌السلام، نتایج پذیرش ولایتعهدی امام رضا علیه‌السلام، مناظره با دانشمندان ادیان مختلف، بازتاب حضور امام رضا علیه‌السلام در ایران و گسترش تشیع در خراسان و... پرداخته می‌شود. در «سیرۀ تربیتی، اخلاقی و عملی امام رضا علیه‌السلام» که فصل پنج و پایانی کتاب است موضوعات مختلفی از جمله توجه به نماز از منظر امام رضا علیه‌السلام، عبادت امام در زندان، دعا از منظر امام و ثواب زیارت امام توضیح داده می‌شود.

در ادامه با بخشی از متنِ اثر برگرفته از صفحۀ ۱۲۸ کتاب آشنا می‌شویم:

آن چیزی که بیش از هر عامل دیگر روح تشنۀ ایرانی را به سوی اسلام کشید، عدالت و مساوات اسلامی است. تودۀ مردم ایران از ظلم و ستم ساسانیان به ستوه آمده بودند و از زندگی طبقاتی به‌شدت رنج می‌بردند، تا اینکه گمشدۀ خویش را در اسلام بازیافتند.

ایرانیان نخستین‌باز علی علیه‌السلام را در حالی دیدند که اشک از دیدگان فرو می‌بارید و با اسیران فُرس همدردی می‌نمود. همین که اسیران ایرانی (موالی) وارد مدینه شدند، عمر اراده کرد که زنان آنها را بفروشند و مردان آنها را به بردگی گیرند. اما در این میان، امیر مؤمنان علیه‌السلام سخن پیامبر را بازگفت: بزرگان هر قوم را گرامی دارید، هرچند مخالف شما باشند. مردم ایران گرامی و محترم هستند و خود تسلیم شده رو به ما آورده‌اند و به‌رغبت در اسلام وارد شده‌اند.

آقای سید حسین حر مؤلف این کتاب از نویسندگانی است که سابقۀ تألیف آثاری در حوزه‌های علوم قرآنی و حدیثی و سیرۀ اهل بیت علیهم‌السلام، به‌ویژه امام رضا علیه‌السلام، را داشته است. کتاب «امام رضا علیه‌السلام و ایران» را دفتر نشر معارف در ۲۲۳ صفحه در بهار ۱۳۹۰ منتشر کرده است.

بر مدار آفتاب؛ ترسیم زندگی بر مدار حیات رضوی

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، الگوسازی از زندگی رهبران دینی تأثیر مستقیمی در ترویج سبک زندگی اسلامی دارد. سیرۀ عملی اهل بیت علیهم‌السلام بهترین راهنما برای استخراج الگوهای رفتاری است. آنچه در زندگی امام رضا علیه‌السلام، همچون دیگر معصومان علیهم‌السلام، آشکار است و می‌توان به آن به‌عنوان محوری در الگوگیری تکیه کرد، همه‌جانبه بودن سیره و سخن ایشان است. پیروی علمی از رهنمودهای الهی امام می‌تواند ما را به یک جامعیت در شیوه زندگی رهنمون سازد.

 

این اثر با ارائۀ گوشه‌ای از حیات طیبۀ رضوی، بر آن است تا سبک زندگی مؤمنانه را با تکیه بر سیرۀ حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا علیه‌السلام بیان کند. کتاب در هفت فصل تنظیم شده است. فصل نخست «پرتویی از آفتاب»، فصل دوم «ارتباط با خدا»، فصل سوم «ارتباط با حجت خدا»، فصل چهارم «ارتباط با خود»، فصل پنجم «ارتباط با خانه و خانواده»، فصل ششم «ارتباط با جامعه» و فصل هفتم «بهداشت و جامعه». در فصل اول به تولد تا شهادت و زیارت حضرت پرداخته است. دربارۀ موضوعاتی از قبیل خداباوری، نمازگزاری، روزه‌داری، حج، دعاها و معاداندیشی در فصل دوم بحث شده است. فصل سوم به نیاز به امام، اطاعت از اولی‌الامر، اهل بیت علیهم‌السلام، غدیر، عاشورا و مهدویت می‌پردازد. مطالبی چون سیمای ظاهری، سیمای علمی و سیمای اخلاقی در فصل چهارم قرار گرفته‌اند. در فصل پنجم موضوعات مرتبط با خانه (فضای خانه، خوش اخلاقی، والدین، ازدواج، فرزند و...) و خویشاوندان (صلۀ رحم، مهمان و مهمانی) بررسی شده‌اند. به سرفصل‌های خدمتکاران و کارگران (طی‌کردن مبلغ، انس با کارگر و...) و با مردم (مهروزی، معاشرت و...) در فصل بعدی پرداخته شده است. در فصل هفتم و پایانی کتاب این موضوعات تشریح شده‌اند: بهداشت، خوردنی‌ها، نوشیدن، نشستن، سفر، بیماری، عیادت و...

در صفحۀ ۱۱۸ کتاب، در بیان سیرۀ حضرت در باب صلۀ رحم چنین آمده است:

بر صلۀ رحم تأکید می‌کرد: «خدا تقوای الهی را با صلۀ رحم همراه ساخت؛ درنتیجه هرکس صلۀ رحم نکند، تقوای الهی ندارد.»

می‌فرمود: «خدا دستور سه چیز را به‌همراه سه چیز دیگر صادر فرموده: ۱. دستور نماز را همراه با دستور زکات. پس هر کس نماز بخواند و زکات نپردازد، نمازش پذیرفته نیست؛ ۲. دستور سپاسگزاری از خود را همراه با دستور دستور سپاس از پدر و مادر. پس هر کس از پدر و مادر خود سپاسگزار نباشد، از خدا سپاسگزار نبوده است؛ ۳. دستور تقوای از خدا را همراه با دستور صلۀ رحم. پس هرکس صلۀ رحم نکند، تقوای الهی نداشته است.»

این کتاب به قلم حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسین پورامینی و ویرایش محمدمهدی باقری و سیدحمید حیدری‌ثانی توسط دفتر نشر معارف در سال ۱۳۹۵ منتشر شده است.